Wstęp 1 — Alfabet
Ny abidia malagasy — Alfabet malgaski
Ny litera — Litery
Alfabet malgaski ma 21 liter. Nie występują w nim litery C, Q, U, W i X.
Litera — teny — Litera i słowo
Do każdej litery jedno łatwe słowo. Ucz się ich razem — litera bez słowa szybko wypada z głowy.
| Litera | Słowo | Znaczenie | Czytaj mniej więcej |
|---|---|---|---|
| A | akoho | kura | akuu (h prawie nieme) |
| B | boky | książka | buki |
| D | dada | tata | dada |
| E | eny | tak | eni |
| F | fiara | samochód | fiara |
| G | gidro | lemur | gidru (g twarde, dr ≈ „dż”) |
| H | hazo | drzewo | azu (h nieme) |
| I | izy | on, ona, ono | izi |
| J | jiro | światło, lampa | dziru |
| K | kafe | kawa | kafe |
| L | lanitra | niebo | lanitr |
| M | masoandro | słońce (dosł. „oko dnia”) | masuandru |
| N | nosy | wyspa | nusi |
| O | omby | zebu, krowa | umbi |
| P | paoma | jabłko | pauma |
| R | rano | woda | ranu |
| S | sakafo | posiłek, jedzenie | sakafu |
| T | trano | dom | tranu (tr jak w „tree”) |
| V | vary | ryż | vari |
| Y | sary, tsy, misy | obraz; nie; jest | sari, ci, misi |
| Z | zaza | dziecko | zaza |
Litera solo — Litery zastępowane
Pięciu liter nie ma w alfabecie. Nie znaczy to, że nie ma tych dźwięków — zapisuje się je inaczej. Widać to najlepiej w zapożyczeniach z francuskiego.
| Litera | Staje się | Przykłady |
|---|---|---|
| C | S albo K |
seza = krzesło (fr. chaise) sinema = kino (fr. cinéma) sigara = papieros (fr. cigare) kafe = kawa (fr. café) kilasy = klasa (fr. classe) |
| Q | K |
banky = bank (fr. banque) mozika = muzyka (fr. musique) |
| U | O albo I |
ozinina = fabryka (fr. usine) oniversite = uniwersytet (fr. université) minitra = minuta (fr. minute) |
| W | V | Praktycznie nie występuje. W zapożyczeniach przechodzi w V, poza tym zobaczysz ją tylko w obcych nazwach własnych (Washington), zapisywanych bez zmian. |
| X | KS | taksy = taksówka (fr. taxi) |
Zanatsoratra — Samogłoski
Malgaski ma 4 samogłoski: a, e, i, o. Do tego litera Y, która brzmi jak i, ale pisze się ją na końcu wyrazu.
| Litera | Brzmi jak | Przykład |
|---|---|---|
| A | polskie a | vary (ryż) → vari |
| E | polskie e | seza (krzesło) → seza |
| I | polskie i | izy (on) → izi |
| O | polskie u — nie „o”! | omby (zebu) → umbi |
| Y | polskie i, tylko na końcu wyrazu | misy (jest) → misi |
Czasem zobaczysz ô z daszkiem. To zapis polskiego o i służy głównie do zapożyczeń: sôkôla (czekolada), hôtely (hotel).
Fanazaran-tena — Ćwiczenia
Najpierw odpowiedz sobie na głos, dopiero potem kliknij kartę i sprawdź.
1. Litera → słowo
Popatrz na literę i przypomnij sobie słowo z tabeli. Przy Y pamiętaj: koniec wyrazu, nie początek.
2. Słowo → znaczenie
Teraz bez podpowiedzi w postaci litery. Same słowa, wymieszane.
3. Jest ta litera w alfabecie?
Odpowiedz „tak” albo „nie”. Jeśli „nie” — powiedz, co ją zastępuje.
4. Zapisz po malgasku
Obce słowo po lewej. Jak wygląda w malgaskim zapisie?
5. Przeczytaj na głos
Sprawdzasz tu dwie zasady naraz: o = u oraz y = i.