Tryb rozkazujący — prośby i polecenia
Ny baiko — Usiądź! Wejdź! Nie martw się!
Kilka poleceń znasz już z Lekcji 4 (Avia aty, Andraso!). Teraz zobaczysz, jak powstaje tryb rozkazujący i jak mówić grzecznie.
Baiko tsotra — Forma podstawowa
Najczęściej do czasownika dodaje się końcówkę -a (czasem -na albo -sa), a akcent przesuwa się na nową sylabę. Czasem zmienia się też koniec czasownika: miverina → miverena, mipetraka → mipetraha.
| Czasownik | Tryb rozkazujący | Po polsku |
|---|---|---|
| Mipetraka | Mipetraha! | Usiądź! |
| Miditra | Midira! | Wejdź! |
| Miandry | Miandrasa! | Poczekaj! |
| Miteny | Mitenena! | Mów! |
| Mandeha | Mandehana! | Idź! |
| Mihaino | Mihainoa! | Słuchaj! |
| Miverina | Miverena! | Wróć! |
| Matory | Matoria! | Śpij! |
| Miala sasatra | Mialà sasatra! | Odpocznij! |
Baiko misy zavatra — Polecenie z przedmiotem
Gdy polecenie dotyczy konkretnej rzeczy („daj mi to”, „pomóż mi”), używa się drugiej formy, zakończonej zwykle na -o lub -y. Część z nich już znasz:
| Malgaski | Po polsku |
|---|---|
| Omeo ahy ity. | Daj mi to. |
| Omeo rano aho. | Daj mi wody. |
| Ampio aho! | Pomóż mi! |
| Antsoy ny dokotera! | Wezwij lekarza! |
| Jereo ity! | Popatrz na to! |
| Araho aho. | Chodź za mną. |
| Avereno, azafady. | Powtórz, proszę. |
Fanajana — Jak mówić grzecznie
Samo polecenie brzmi ostro. Zmiękcza je słówko mba na początku i azafady (albo tompoko) na końcu:
| Malgaski | Po polsku |
|---|---|
| Mba ampio aho, azafady. | Czy mógłbyś mi pomóc? |
| Mba miandrasa kely, azafady. | Proszę chwilę poczekać. |
| Mba avereno indray, tompoko. | Proszę powtórzyć. |
| Mandrosoa! | Proszę, wejdź! (serdeczne zaproszenie) |
Aza — Zakaz
Zakaz tworzy się słówkiem aza + czasownik, zwykle w zwykłej formie z m- (manahy, mandeha). Wyjątki, jak Aza adino!, ucz się na pamięć.
| Malgaski | Po polsku |
|---|---|
| Aza manahy! | Nie martw się! |
| Aza mandeha any! | Nie idź tam! |
| Aza mikitika! | Nie dotykaj! |
| Aza mifoka eto. | Nie pal tutaj. |
| Aza menatra! | Nie krępuj się! |
| Aza adino! | Nie zapomnij! |
Andao — Chodźmy, zróbmy razem
Andao (albo krócej Ndao) + czasownik z h- znaczy „chodźmy / zróbmy coś razem”:
| Malgaski | Po polsku |
|---|---|
| Andao handeha! | Chodźmy! / Jedziemy! |
| Andao hisakafo! | Chodźmy coś zjeść! |
| Andao hiresaka! | Porozmawiajmy! |
| Andao hijery sarimihetsika! | Chodźmy na film! |
Resaka — Dialog
W gościach
Witaj! Wejdź, proszę!
Dziękuję bardzo.
Usiądź tutaj. Czego się napijesz?
Wody, proszę.
Chwileczkę… Proszę. Nie krępuj się, jedz!
Dziękuję, bardzo smaczne!
Fanazaran-tena — Ćwiczenie
Przetłumacz w myślach, potem kliknij kartę, aby sprawdzić.