Kto co zrobił? Forma z -ko
Hitako, nataoko, novidiako — Zdanie skupione na rzeczy
Znasz już zwroty tiako (lubię to), fantatro (wiem), hitako (widzę), tadidiko (pamiętam) i Tsy azoko (nie rozumiem). Wszystkie mają ten sam wzór. W tej lekcji zobaczysz, jak działa.
Ny endrika -ko — Jak to działa?
Malgaski często buduje zdanie wokół rzeczy, a nie wokół osoby. Czasownik ma wtedy specjalną formę, a na końcu dostaje końcówkę osoby — tę samą co przy „mój”, „twój” (Lekcja 15).
hita (widziany) + -ko (przeze mnie) → hitako = widzę / widziałem (dosł. „widziane przeze mnie”)
| Końcówka | Przykład | Po polsku |
|---|---|---|
| -ko | hitako | ja widzę |
| -nao | hitanao | ty widzisz |
| -ny | hitany | on / ona widzi |
| -ntsika / -nay | hitantsika / hitanay | my widzimy |
| -nareo | hitanareo | wy widzicie |
| -n'izy ireo | hitan'izy ireo | oni widzą |
Endrika fampiasa matetika — Najczęstsze formy
| Forma z -ko | Czasownik | Po polsku |
|---|---|---|
| hitako | mahita (widzieć) | widzę / zobaczyłem |
| fantatro | mahafantatra (wiedzieć) | wiem |
| azoko | mahazo (rozumieć, dostać) | rozumiem |
| tadidiko | mahatadidy (pamiętać) | pamiętam |
| tiako | tia (lubić) | lubię / chcę |
| nataoko | manao (robić) | zrobiłem |
| novidiako | mividy (kupować) | kupiłem |
| nohaniko | mihinana (jeść) | zjadłem |
| novakiako | mamaky (czytać) | przeczytałem |
| nosoratako | manoratra (pisać) | napisałem |
Formy z no- lub n- na początku (nataoko, novidiako) opisują przeszłość — tak jak n- w zwykłych czasownikach (Lekcja 25). Na poziomie A1 wystarczy je rozpoznawać i używać jako gotowych zwrotów.
Inona no…? — Pytania o rzecz
Ta forma jest bardzo wygodna w pytaniach „co zrobiłeś?”, „kogo widziałeś?”. Słówko no wyróżnia to, o co pytasz:
| Malgaski | Po polsku |
|---|---|
| Inona no novidianao? | Co kupiłeś? |
| Mofo no novidiako. | Kupiłem chleb. (dosł. „chleb — to kupiłem”) |
| Iza no hitanao? | Kogo widziałeś? |
| I Maria no hitako. | Widziałem Marię. |
| Inona no nohaninao? | Co zjadłeś? |
| Vary sy trondro no nohaniko. | Zjadłem ryż z rybą. |
Obie konstrukcje są poprawne: Nividy mofo aho (zwykła, Lekcja 2) i Mofo no novidiako. Druga podkreśla, co kupiłeś — dlatego pasuje do odpowiedzi na pytanie „co?”.
Resaka — Dialog
Po zakupach
A:Inona no novidianao tany an-tsena?
Co kupiłeś na targu?
Co kupiłeś na targu?
B:Voankazo sy anana no novidiako.
Kupiłem owoce i zieleninę.
Kupiłem owoce i zieleninę.
A:Hitanao ve i Rabe tany?
Widziałeś tam Rabe?
Widziałeś tam Rabe?
B:Eny, hitako izy. Nividy trondro izy.
Tak, widziałem go. Kupował rybę.
Tak, widziałem go. Kupował rybę.
A:Fantatrao ve ny vidin'ny trondro?
Wiesz, ile kosztowała ryba?
Wiesz, ile kosztowała ryba?
B:Tsia, tsy fantatro.
Nie, nie wiem.
Nie, nie wiem.
Fanazaran-tena — Ćwiczenie
Przetłumacz w myślach, potem kliknij kartę, aby sprawdzić.
hitako
kliknij
widzę / zobaczyłem
fantatro
kliknij
wiem
nataoko
kliknij
zrobiłem
novidiako
kliknij
kupiłem
Inona no novidianao?
kliknij
Co kupiłeś?
Iza no hitanao?
kliknij
Kogo widziałeś?